Woordenboek

Teelt en handel

De boomgaard

Dankzij de technologische vooruitgang krijgt de tuinder hulp bij het oogsten, maar toch verrichten nog altijd vooral mensenhanden de arbeid. Oogstmachines (bijvoorbeeld voor de oogst van appels), transportbanden (bijvoorbeeld voor het afvoeren van sla en tomaten na de oogst) en sorteermachines maken het werk makkelijker.
De teler oogst, sorteert het fruit volgens de normen, wast en verpakt het op het eigen bedrijf. Dan is de teler klaar om met de oogst van de dag naar de veiling te rijden en zich bij de kwaliteitscontrole aan te bieden. Het mooiste fruit wordt voor de hoogste prijs verkocht.

Meer informatie over fruitteelt in Vlaanderen vindt u op het internet.
Vlaams informatiecentrum over land- en tuinbouw: www.vilt.be
Vlaams centrum voor agro- en visserijmarketing: www.vlam.be

Op ruim 3.000 bedrijven wordt fruit geteeld. Op 2.000 bedrijven in Vlaanderen gaat het om laagstammig hardfruit, overwegend appels (15.200 ha) en peren (5.250 ha). De meest voorkomende appelvariëteit is Jonagold met 8.100 ha. Bij peren overheerst de variëteit Conférence met 3.800 ha. Ongeveer 920 bedrijven kunnen worden beschouwd als gespecialiseerde fruitteeltbedrijven. Ze hebben een gemiddelde bedrijfsoppervlakte van 13,5 ha en een gemiddelde tewerkstelling van 2,6 arbeidsplaatsen.

Tuinbouwveiling

De veilingorganisatie is een coöperatieve van tuinders. Veilingen stellen zich tot doel de producten die haar leden-aandeelhouders aanvoeren in de beste omstandigheden te verkopen en de afzet te bevorderen. De voornaamste doelstelling van de veiling is op een eerlijke manier de producten van de producenten zo goed mogelijk te verkopen. Hiervoor worden relaties opgebouwd met klanten en wordt permanent gestreefd naar een aanbod dat aan alle wensen van de kopers
tegemoet komt. Alle producten van de leden-tuinders moeten op de veiling worden geleverd.  Die voorwaarde wordt de leverplicht genoemd.
Tegenwoordig kunnen we een verschuiving constateren in de activiteiten van de veiling, in de richting van een verdere dienstverlening voor de leden-producenten: behalve de verkoop verzorgen ze ook het verpakkingsmateriaal en voorzien ze in koelcapaciteit en transport. Tevens brengen mensen van de veiling steeds meer bezoeken aan huis om ervoor te zorgen dat de productie marktgericht is. Er worden ook via verschillende bewakingsprogramma’s strenge controles uitgevoerd op de kwaliteit van het geleverde groente en fruit.
Ga eens op bezoek bij de veiling, virtueel of reëel.

Geïntegreerd fruit

De geïntegreerde fruitteelt limiteert het gebruik van chemische behandelingen tegen ziekten en parasieten. Ze stapt af van het principe om systematisch preventieve behandelingen toe te passen door enkel te behandelen wanneer er een verhoogd risico is op besmetting.
Ze gebruikt zowel klassieke als alternatieve methodes waarbij rekening wordt gehouden met meerdere factoren: het verkrijgen van een kwaliteitsproduct met een zo klein mogelijke impact op het leefmilieu, maar ook de rendabili-teit van de landbouwer die moet leven van de opbrengst. Zo zijn bijvoorbeeld de bemestingsmethodes identiek aan deze in de traditionele landbouw.

Biologisch fruit

De biologische fruitboer gebruikt geen kunstmeststoffen en pesticiden. Zijn uitgangspunt is een gezonde bodem en gezonde planten en bomen. Als het fruit toch bedreigd wordt door ziekten en plagen, gaat de biologische fruitteler samenwerken met de natuur. Luizen bijvoorbeeld kunnen veel schade aanrichten aan appelbomen. Natuurlijke vijanden zoals lieveheersbeestjes en zweefvliegen verorberen de luizen. Deze vijanden van de luizen kan de boer aantrekken door de omgeving aan te passen. Hij kan bijvoorbeeld de boomsoort zwarte els aanplanten. Deze trekt een bepaalde soort luizen, die niet op de appelbomen voorkomen, aan. Daar komen dan luisetende insecten op af, die zullen dan ook de luizen verorberen die op de fruitbomen de plaag veroorzaken.

Als het fruit dan nog steeds bedreigd wordt, kan de biofruitteler terugvallen op enkele natuurlijke bestrijdingsmidde-len, bijvoorbeeld zwavel tegen schimmels.

Lokaal en seizoensgebonden groenten en fruit

Kiezen voor seizoensgroenten en -fruit die lokaal geteeld zijn, helpt om de milieu-impact van onze consumptie terug te schroeven. Bovendien zijn groenten en fruit minder duur als ze tijdens hun kweekseizoen gekocht worden.
Enkele voorbeelden van goede praktijken: appelen eten in januari, wachten tot de maand mei alvorens aardbeien te eten, wachten tot in de zomer om tomaten te eten (die beter smaken) en wachten tot juni of juli op kersen.

Bronnen:
•    OIVO onderzoeks- en informatiecentrum van de verbruikersorganisaties; 2006, catalogusref.: 809-06 lokaal & seizoensgebonden groenten en fruit.
•    www.bioforum.be

Op bezoek bij boer Teun

Kinderen van 9 à 10 jaar hebben vaak moeite om de oorsprong van producten te herkennen. Het beeld dat ze hebben van boerderijen draait vooral om dieren en weilanden.
Het is echter belangrijk dat kinderen een goed beeld hebben van de land- en tuinbouw. De beste en leukste manier om daarvoor te zorgen, is een bezoek brengen aan een land- of tuinbouwbedrijf met de hele klas. Het merendeel van de kinderen vindt het ook leuk om een boerenbedrijf te bezoeken. Elders vindt u een lijst met bedrijven waar u met uw klas welkom bent en enkele
praktische tips.

Eerlijk heerlijk

Eerlijke handel wil achtergestelde producenten uit de derde wereld de mogelijkheid geven om hun oogst op de wereldmarkt te verkopen tegen een rechtvaardige prijs en hen zo de kans geven een betere toekomst op te bouwen. In de ontwikkelingslanden telen miljoenen boeren op kleine schaal producten zoals sinaasappels, koffie, cacao of bananen. Weinigen hebben toegang tot de wereldmarkt. Hun beperkte middelen, een gebrek aan marktervaring en kennis van de wereldmarkt dwingen hen om hun oogst aan lokale opkopers te verkopen. Die lokale opkopers kunnen vaak éénzijdig de prijs bepalen. Geen toegang tot de wereldmarkt en een prijs die vaak de productiekost niet dekt, maken voor de producenten en hun familie het leven zeer onzeker.

Genetische manipulatie

Genetische manipulatie is het veranderen van de erfelijke eigenschappen van planten, dieren of micro-organismen. Er bestaan veel toepassingen van genetische manipulatie. Er wordt veel onderzoek gedaan naar de toepassingsmogelijkheden, bijvoorbeeld om extra lekkere appels te kweken.
Er zijn verschillende redenen om genetisch gemanipuleerde ingrediënten te gebruiken in voeding. Eetbare gewassen kunnen bijvoorbeeld genetisch zo worden gemanipuleerd dat ze resistent worden tegen bepaalde ziekten en zo kan het gebruik van bestrijdingsmiddelen worden verminderd. Ook kunnen genetisch gemodificeerde micro-organismen worden gebruikt in bijvoorbeeld toegevoegde vitaminen en smaakstoffen.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie zijn genetisch gemanipuleerde planten die voldoen aan de wettelijke normen voor registratie, minstens even veilig als de bestaande voedingsmiddelen. Toch blijven een aantal vragen onbeantwoord. Het ontstaan van superonkruid en insectresistentie zijn aandachtspunten. Ook een verhoogd risico op allergieën is niet denkbeeldig. Maar misschien kunnen de genetisch gemanipuleerde organismen in de toekomst wel een oplossing zijn voor mensen met bestaande allergieën? Het laatste woord is hierover nog niet gezegd.

Welk uitgangspunt u ook kiest, het productieproces en de handel bieden vele aanknopingspunten om vakoverschrijdend te werken en gezondheidseducatie een andere dimensie te geven.